است و از سوى ديگر اشاره اى به نفى الوهيت بتها و فراعنه كه نه عزتى در آنان است و نه عفو و گذشتى ! سپس افزود : « قطعا آنچه مرا به سوى آن مىخوانيد نه دعوتى در دنيا دارد و نه در آخرت ( اين بتها هرگز رسولانى به سوى مردم نفرستاده‌اند تا آنها را به سوى خود دعوت كنند و نه در آخرت مىتوانند حاكميت بر چيزى داشته باشند » ( * ( لا جَرَمَ أَنَّما تَدْعُونَنِي إِلَيْه لَيْسَ لَه دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيا وَلا فِي ) * الآخرة ) ( 1 ) . اين موجودات بى حس و شعور ، هرگز مبدء حركتى نبوده‌اند و نخواهند بود ، نه سخنى مىگويند ، نه رسولانى دارند و نه دادگاه و محكمه اى ، خلاصه نه گرهى از كار كسى مىگشايند نه مىتوانند گرهى در كار كسى بزنند . و به همين دليل ، بايد بدانيد « تنها بازگشت ما در قيامت به سوى خدا است » ( * ( وَأَنَّ مَرَدَّنا إِلَى اللَّه ) * ) . او است كه رسولان خود را براى هدايت انسانها فرستاده ، و او است كه آنها را در برابر اعمالشان پاداش و كيفر مىدهد . و نيز بايد بدانيد كه « اسرافكاران و متجاوزان اهل دوزخند » ( * ( وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحابُ النَّارِ ) * ) . به اين ترتيب « مؤمن آل فرعون » سرانجام ايمان خود را آشكار ساخت ، و خط توحيدى خويش را از خط شركآلود آن قوم جدا كرد ، دست رد بر سينه آن نامحرمان زد و يك تنه با منطق گويايش در برابر همه آنها ايستاد .

--> ( 1 ) « لا جرم » چنان كه قبلا هم گفته‌ايم تركيبى است از كلمه « لا » و « جرم » بر وزن حرم ) كه در اصل به معنى قطع كردن و چيدن ميوه است ، اين تركيب مفهومش اين است كه چيزى نمىتواند اين كار را قطع كند و مانع از آن شود ، لذا رويهمرفته به معنى « قطعا » و « ناچار » و گاه به معنى سوگند به كار مىرود .